سه سال پیش مدیرعامل جمعیت خیریه تولد دوباره از افزایش مقدار ناخالصي در مواد مخدر به‌ویژه در تریاک و هروئين خبر داد. حالا چند روزی است که باز هم مسئولان دولتی درباره افزایش بیش‌ازحد سرب در ماده مخدر تریاک و مسمومیت معتادان هشدار می‌دهند. از وارد کردن خون حیوانات، جگر مرغ و سوخته‌های نان سنگک به تریاک تا کلیشه‌های رادیولوژی که آبش می‌کنند و داخل تریاک می‌ریزند یا چرم مصنوعی و حتی آرد نخودچی. گاهی استات سرب هم به تریاک می‌زنند، ولی بدتر از آن اکسیدان است که رنگ تریاک را بور می‌کند و این تریاک زعفرانی، محبوب خیلی از معتادان است.نا خالصی‌های هروئین هم زیاد است. هر چند تا پیش از این در مورد تاثیرات مخرب و کشنده مخدر‌های صنعتی بر افراد بحث می‌شد، اما به نظر می‌رسد با باز شدن پای مخدر‌های سنتی تقلبی به بازار دیگر نتوان چندان با جرات در مورد کم بودن ضرر‌های مخدر‌های سنتی نسبت به صنعتی سخن گفت. در حالی که تحلیل درستی از علت مرگ معتادان وجود ندارد، اما در چند ماه گذشته میزان مسمومیت با سرب در سراسر کشور افزایش یافته است و به نظر می‌رسد تریاک آلوده به سرب در سراسر کشور توزیع شده باشد.

مرگ و میر در اثر نا خالصی‌ها

نا خالصی‌های مواد مخدر، چالشی است که با موضوع مرگ و میر معتادان گره خورده است. علیرضا جزینی قائم مقام ستاد مبارزه با مواد مخدر می‌گوید: عامل اصلی مرگ و میر‌ها همین نا خالصی‌ها ست و البته در کنار آن، مصرف بیش از حد مواد از سوی معتادان که به اعتقاد کارشناسان، این اوردوز‌ها چیزی نیست جز نتیجه همان نا خالصی‌های کذایی. نا خالصی‌های مواد، اوردوز‌ها را سریع‌تر می‌کند چون معتادان برای رسیدن به نشئگی باید مواد بیشتری استفاده کنند و همین مصرف بیشتر، باعث مرگ آنها می‌شود.اگر مخدر‌های سنتی و صنعتی حتی قوی‌ترین آنها به طور خالص مصرف شود، کمتر حیات مصرف‌کننده‌ها را تهدید می‌کند، ولی چون همه مواد موجود در بازار ناخالصی دارد زندگی آدم‌های زیادی فدای این ناخالصی‌ها می‌شود. سال گذشته شمشیری، دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر گفت: در هشت ماهه اول امسال ۱۷۶۲ نفر بر اثر عوارض سوء مصرف مواد مخدر جان خود را از دست داده اند.

داروهای دفع سرب کمیاب و گران‌قیمت

روز گذشته معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به آغشته بودن تریاک‌ها این روزها به سرب هشدار داد: معتادان به هیچ وجه از قاچاقچیان تریاک نخرند زیرا دچار مسمومیت حاد شده و متحمل هزینه بسیار تامین داروهای کمیاب دفع سرب می‌شوند. پرویز افشار با هشدار مجدد نسبت به استعمال تریاک توسط معتادان گفت: همان گونه که پیشتر اعلام شد تریاک از سوی قاچاقچیان برای سود بیشتر به سرب آغشته شده است.او ادامه داد: قاچاقچیان برای فروش کمتر، سود بیشتر و پایین آمدن قیمت تریاک به آن پودر سرب که بسیار شبیه تریاک است اضافه کرده‌اند تا یک گرم تریاک وزنش دو برابر افزایش پیدا کند.معاون کاهش تقاضای ستاد مبارزه با مواد مخدر با هشدار نسبت به عوارض مصرف تریاک‌های حاوی سرب گفت: مسمومیت حاد، کم‌خونی، تهوع، انسداد روده در کنار خطر مرگ از عوارض مصرف سرب به شمار می‌رود که باید معتادان بدانند مسمومیت‌ها بسیار جدی و درمان آن بسیار سخت است.او در پاسخ به این سوال که گزارش مسمومیت‌ها از کدام نواحی کشور بوده است، گفت: تقریبا از سراسر کشور به ویژه استان‌های تهران، اصفهان، شیراز و کرمان گزارش‌های مسمومیت با سرب به دست ما رسیده و تعداد زیادی از افراد به مراکز درمانی و اورژانس بیمارستان‌های استان‌های مختلف کشور مراجعه کرده‌اند. او در مورد هزینه بیشتر درمان نسبت به خرید تریاک از قاچاقچیان گفت: به مراکز درمانی اعلام کردیم تا خدمات روانشناختی و مددکاری را برای این افراد کاهش دهد تا قیمت تمام شده درمان اعتیاد بیشتر از قیمت خرید تریاک از قاچاقچیان نشود.

همه گیری مسمومیت با سرب نگران کننده است

عضو گروه مطالعات اعتیاد مرکز تحقیقات پزشکی قانونی هم وجود ناخالصی و سرب در مواد مخدر را اتفاق جدیدی نمی‌داند اما معتقد است که این بار با دفعات قبل فرق دارد. به گزارش مهر، محمدرضا قدیرزاده می‌گوید: در گذشته هم مواردی از مسمومیت با سرب در یک منطقه جغرافیایی خاص و در مدت‌زمان کوتاهی گزارش می‌شد که نشان از آن داشت که یک ‌خرده‌فروش یا عمده‌فروش مواد مخدر برای کسب سود بیشتر، تخلف کرده و مقادیری سرب به تریاک یا ماده دیگری اضافه کرده است اما حالا داستان فرق می‌کند. از دو، سه ماه گذشته تاکنون تعداد گزارش‌های مسمومیت با سرب نسبت به قبل بسیار بیشتر شده است و این گزارش‌ها به یک منطقه خاص جغرافیایی یا استان مربوط نمی‌شود بلکه تقریبا می‌توان گفت نوعی همه‌گیری مسمومیت با سرب در بین مصرف‌کنندگان تریاک در همه استان‌های کشور اتفاق افتاده است.به گفته قدیر زاده، بیشتر کسانی که با علائم مسمومیت با سرب به بیمارستان‌ها مراجعه کرده‌اند، مصرف‌کننده تریاک آن هم به شیوه خوراکی بوده‌اند و همین مساله این ذهنیت را تقویت کرده است که این مسمومیت‌ها به دلیل سربی است که به ماده مصرفی آن‌ها اضافه شده است. از آنجایی هم که تقریبا همه استان‌های کشور درگیر این نوع مسمومیت شده‌اند، این فرض تقویت می‌شود که مقدار زیادی تریاک آلوده به سرب در کشور توزیع شده است که شاید کار مافیای مواد مخدر باشد.روابط عمومی سازمان پزشکی قانونی کشور، حدود دو هفته قبل اعلام کرده بود که سوءمصرف مواد مخدر در سال گذشته، جان سه هزار و سه نفر را گرفته است. از قدیرزاده در مورد علت این مرگ‌ومیرها سوال می‌کنیم و اینکه آیا علت مرگ‌ومیر این معتادان تجزیه و تحلیل شده است، می‌گوید: همانطور که در همان خبر هم آمده است، از کل تلفات اعتیاد یک هزار و ۷۲۸ نفر به دلیل مسمومیت حاد، ۸۵۴ نفر به دلیل عوارض مصرف طولانی‌مدت و ۴۲۱ نفر به دنبال مصرف روان‌گردان‌ها جان خود را ازدست‌داده‌اند.

هماهنگی شبکه‌های قاچاق

مدیر کل سابق فرهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره این هشدارها می‌گوید: وجود سرب در مواد مخدر، مساله جدیدی نیست. سال‌هاست که قاچاقچیان از سرب به‌عنوان یکی از افزودنی‌ها به مواد مخدر استفاده می‌کنند. هومان نارنجی‌ها می‌افزاید: در مورد تمام مخدرها و مشروبات الکلی هم وضعیت همین است و همیشه ناخالصی در مورد همه مخدرها و مشروبات وجود دارد. او می‌گوید:‌ آلودگی سرب از ۱۰سال پیش در تریاک‌ها وجود داشت که توسط ستاد مبارزه با مواد مخدر پژوهشی در این‌باره انجام شد و در این پژوهش، پزشکی به نام ابراهیمی دریانی از روی زخم‌های گوارشی معتادان تریاک که آن را می‌خوردند متوجه وجود سرب در تریاک شدند. خون بیمارانی که به تریاک آلوده بودند ۱۰سال قبل آزمایش شد و فهمیدند سرب در خون این افراد وجود دارد. نارنجی‌ها می‌افزاید: با توجه به گزارشات ارائه شده و افزایش میزان سرب در همه استان‌ها باید گفت، شبکه‌های قاچاق هماهنگ هستند.