به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، شصت و هفتمین عصرانه ادبی خبرگزاری فارس اختصاص به رونمایی کتاب «زلف ضریح» سروده عارفه دهقانی داشت که توسط انتشارات جمهوری روانه بازار کتاب شده است.

* مودب: عارفه دهقانی شاعری با خاستگاه مذهبی

علی‌محمد مؤدب از شاعران کشورمان با بیان اینکه هویت ماست که امنیت ما را می‌سازد، به موضوع آگاهی شاعران اشاره و تصریح کرد: هویت ماست که امنیت ما را می‌سازد، آگاهی باعث می‌شود از امنیت برخوردار باشیم و هر ملتی که هویت خود را باخته باشد، به تدریج سایر حوزه‌ها را هم باخته است. قطعاً شعر و ادبیات از آن نقاطی است که اساس هویت ما آنجا تعریف می‌شود.

وی با بیان اینکه ایرانی‌ها خصوصاً در دنیا با شعر شناخته می‌شوند، بیان داشت: آنچه در زندگی ما ایرانیان نمود بیشتری دارد،‌ اینکه درونیات ما بیشتر اوقات با شعر گره خورده است.

وی ضمن اشاره به این مطلب که شاخص‌ترین افرادی که هویت ایرانی را در طول تاریخ ساخته‌اند، شاعران بوده‌اند، گفت: وقتی می‌خواهیم ایرانی بودن خود را تعریف کنیم، به پیشینه هنری و ادبی خود یعنی سعدی و نظامی و... اشاره می‌شود که باید آنها را بشناسی و هر که بخواهد هویت خود را تعریف کند، خود را با شعر پیوند می‌دهد.

مؤدب به حضور بانوان شاعر در عرصه ادبیات کشور اشاره کرد و گفت: عارف دهقانی از بانوان شاعری است که این سالها در محافل ادبی دیده‌ایم. این اتفاق خوبی است که در سالهای اخیر افتاده و آن حضور پرتعداد بانوان شاعر است، خصوصاً با خاستگاه‌های مذهبی که این روزها به لطف خدا، چهره‌های بسیاری از خانم‌ها در حال کار و تتبع در حوزه شعر هستند.

وی افزود: بسیاری با وجود کمی سابقه، اما کارهای خوبی ارائه می‌کنند، اما «زلف ظریف» سروده خانم دهقانی از جمله آثاری است که از زبان محاوره و ظرفیت‌هایی که در گفت‌وگوی عادی ما هست، بهترین استفاده را برده و از نقاط قوت کار محسوب می‌شود و در صورتی که این موضوع به خوبی مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند یک یاز زمینه‌های تمایز باشد.

این شاعر در ادامه با بیان اینکه خانم دهقانی با نگاه شاعرانه سراغ ظرفیت‌های زبان محاوره رفته که زبان را متمایز می‌کند، اضافه کرد: شاعر در چند حوزه می‌تواند کار جدی ارائه کند، یکی از آنها که خلاقیت هم بیشتر دارد،‌حوزه گره خوردن زبان روزمره با شعر است. شاعر در یک لحظه زمانی یافته‌ای دارد که آن شعر را می‌سازد.

مؤدب که اشعاری از کتاب و برخی اصطلاحات آن اشاره کرد و گفت: در برخی موارد مشاهده می‌شود که شاعر از اصطلاحات روزمره استفاده کرده است. او حتی از همین روزمرگی‌ها در زندگی برای هشدار دادن نسبت به حیات نیز بهره برده است. مکاشفه در زبان یکی از فرصت‌های خوبی است که دراختیار شعر است و خود اینها می‌تواند مبدأ شکل‌گیری آثار شاخص باشد.

وی به اشعار قیصر امین‌پور اشاره و یکی از شاخص‌های شعری در این زمینه را مرحوم امین‌پور نامید و گفت: او نیز با همین روش شعر سروده است.

وی در پایان گفت: اتفاق خوبی افتاده و آن حضور پرتعداد شاعران خانم مذهبی با پرسش‌های بزرگ است که امیدواریم بتوانند این مسیر را ادامه دهند، هر چند برخی از شاعران هم‌عصر علیرضا قزوه و عبدالجبار کاکایی چهره‌های معاصری بودند که امروز راه را ادامه ندادند، ما معادل علیرضا قزوه در بین خانم‌ها چهره‌های معدودی چون؛ پروانه نجاتی و سودابه امینی را داریم که البته تعداد این دست از شاعران اندک است.

* عرفان‌پور: خانم دهقانی شاعری چند بعدی است

میلاد عرفان‌پور از شاعران دیگر حاضر این نشست به نقد اثر عارف دهقانی پرداخت و با بیان اینکه ما در شعر انقلاب وقتی ورق می‌زنیم، سرمایه‌هایی داریم که دفتر و کتاب‌های منتشره را به خوبی می‌شناسند، گفت: شعر زنان ما طی سی و اندی سال پس از انقلاب به میزان شعر مردان انقلاب رشد و مداومت نداشته است. یکی از دلایل آن اینکه در دهه‌های نخست، شعر انقلاب آنقدر که عنایت به شعر مردان داشت، به شعر زنان ما توجه نداشت، هم از نظر امکانات ادبی و جلسات مختلف شعر و بعد هم از جنبه‌های دیگر.

وی افزود: الحمدلله در سال‌های اخیر، جریانی از بانوان ما در این مسیر شروع به حرکت کردند تا خلأهای موجود در شعر زنان انقلاب را پر کنند.

وی با بیان اینکه با شعر جوانان در ارتباط هستیم و در اردوها با شاعران جوان سر و کار داریم، گفت: طی این چند سال، برای برپایی اردوهای بانوان در پی شاعری بودیم که از جهات مختلف برگزیده باشد، معلم و تأثیرگذار و محبوب باشد و...، اما واقعاً کسی که همه را در حد مطلوب داشته باشد را نداریم، ولی چهره های مستعدی هستند که مسیر رشد را آغاز کرده‌ا‌ند و به شخصه امیدوارم سال‌های آینده، ما شاعران جامع و چندبعدی به لحاظ شاخصه های ادبی در میان خانم‌ها داشته باشیم.

این شاعر به کتاب «آیینه‌کاری» و کتاب «زلف ضریح» اشاره کرد و گفت: یک انحراف و اشکالی که وارد است به شعر جوان امروز، اینکه ما متأسفانه بیش از حد در نگاه شعر تخصصی شده‌ایم، مثلاً شعر عاشقانه، آئینی و اشعار محدود به اینها می‌شود.

وی گفت: این تخصصی شدن اشتباه و انحرافی بود که ایجاد شد. شعر اصیل شیعی و انقلاب شعری است که دریافت‌های شاعر را در همه ابعاد و مناظر در معرض نمایش گذارد. شعری که همانقدری که به عشق توجه می‌کند، به سیاست و حماسه نیز عنایت دارد. این انحراف باعث شد شاعری به ظاهر مذهبی داشته باشیم ولی از سوی دیگر براساس وقایع روز،‌هیچ موضعی نگیرد.

به گفته عرفان‌پور، شعر مطلوب ما شعری است که اتفاقاً عاشقانه و سیاست هم در خود داشته باشد. انتقاد، اعتراض، مدح اهلبیت، مرثیه ایشان نیز در آن دیده می‌شود، اما در هر حوزه‌ای که هست و هر رنگی که جلوه می‌کند، رنگ و بو و خلق و سیره آنها را در خود دارد.

این شاعر گفت: در آثار خانم دهقانی شعرهایی هست که روح مذهبی دارد و علاوه بر آنها اشعاری در مورد موضوعات اجتماعی، سیاسی، مقاومت و... دیده می شود. شاعر چندبعدی است و دریافت‌های متنوع را در شعر ایشان می‌توان تحسین کرد، و در واقع شعر او، رویه و رویکرد خوب و قابل تحسینی دارد.

وی یکی از مشکلات شاعران را مقطعه شدن آنها در قالب‌ها دانست و گفت: متأسفانه یکی دیگر از مشکلات دیگر، مقطعه شدن در قالب‌هاست. شاعری که تنها یک قالب را اختیار می‌کند، مثل رزمنده‌ای است که در میدان صرفاً یک سلاح دارد که نمی‌تواند در حد اعلای خود مبارزه کند، ولی خانم دهقانی نشان داد در قالب‌های مختلف، تبع‌آزمایی کرده است.

وی در پایان گفت: زبان کتاب، نقاط اوجی دارد و تکیه اصلی او در شعر، زبان ساده و نزدیک به محاوره و دور از تکلف است.

* طارمی: نیاز شعر امروز به نقد بیشتر حس می شود

طارمی نیز در این نشست به نقد کتاب «زلف ضریح» پرداخت و گفت: تا جایی که فرصت بود این کتاب را مرور کردم، به جرأت می‌گویم در دوره شعر فارسی در سیر تاریخی شعر امروز و شعر فارسی امروز، هم پرشاعر، هم پرمخاطب‌تر هستیم و در هیچ دوره‌ای به این اندازه، گستردگی شاعر و مخاطب نداشته‌ایم.

این شاعر تصریح کرد: به این دلیل مذکور، شعر امروز نیازش به نقد از هر دوره‌ای به جهت این تنوع، بیشتر محسوس است.

طارمی در ادامه، کتاب «زلف ضریح» را جزو مجموعه‌هایی دانست که هم در حوزه شعر روز و آئینی، خود را معرفی می‌کند.

وی در ادامه گفت: اشعار این کتاب را با دقت خواندم و با دو سؤال به سراغ اشعار رفتم، نخست اینکه مؤلفه‌های عرفانی در شعر تا چه اندازه حرف تازه‌ای در حوزه آئینی داشته است؟ گره‌های خیال کجاست و چطور شاعر مخاطب را همراه کرده است. اصلاً همراه کرده است؟

وی بیان کرد: چند مؤلفه را یادداشت کردم که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد؛ در یکی از اشعار ابتدایی کتاب با نام «صاحبخانه» نکته جالب اینکه یک نگاه طنزآمیز با رویکرد اجتماعی در شعر آئینی وجود دارد؛ یعنی درد و دلی است با خدا، اما یک نگاه طنزآلود هم همراه دارد.

وی افزود: شاعر اشاره به خود دارد و می‌گوید به جهت اینکه آدم هستم، سر به هوا و... . این یک نگاه و نقد اجتماعی دارد، طنز هم زمانی مؤثر واقع می‌شود که در خدمت مسائل اجتماعی باشد.

طارمی گفت: یک نگاه ذره‌بینی در نگاه شاعر وجود دارد و فکر و نگاه شاعر از دنیای شعرش برجسته می‌شود. آگاهی‌های شاعر از آرایه‌های لفظی و معنایی، خود را در این اثر به خوبی نشان داده است. شعر برگرفته از دانش شاعر شکل گرفته است.

وی به تضمین در شعر دهقانی اشاره کرد و افزود: استفاده از کلمات و دسته‌بندی بین واژه‌های شاعر اتفاق افتاده است، او یکسری کلماتی را استفاده کرده یا بار عاطفی، تاریخی و ادبی را به دوش می‌کشد که در دو شکل معنا می‌کنیم، استفاده مستقیم از آیات با توجه به وزن.

من کتاب را کامل دیدم و امیدوارم اتفاق‌های خوبی در مجموعه‌های آتی رخ دهد.

* داوودی: عارفه دهقانی خیلی خوب از فضای شعر در رسانه و به عنوان رسانه بهره گرفته است

علی داودی از حاضران دیگر در این مراسم، حضور زنان در فضای شعر و اجتماع را دارای برکاتی برای ادبیات، جدا از بحث نوآوری دانست.

وی به چهره‌های شاخص شعری بانوان همچون فروغ فرخزاد، پروین اعتصامی اشاره کرد و گفت: همیشه اعتراض می‌شود که چرا خانم‌ها در جشنواره‌ها شرکت می‌کنند. اما عارفه دهقانی خیلی خوب از فضای شعر در رسانه و به عنوان رسانه بهره گرفته است. او فعال است و هر لحظه برای موضوعات مختلف شعر دارد. محتوای اشعار او ارزشی است.

* نوری: پیش از انتشار اشعار را می‌شنوم

نوری در این مراسم به اشعار همسر خود که به تازگی در قالب این کتاب منتشر شده اشاره کرد و گفت: یکی از امتیازات من این است که لحظه لحظه زندگی‌ام با اشعار خانم دهقانی عجین شده و پیش از انتشار، آنها را می‌خوانم و می شنوم، امیدوارم روز به روز موفق‌تر باشم.

* دهقانی: حضور در کلاس‌های مرتضی امیری اسفندقه و نقدهای خانم وحیدی باعث تحول شاعرانگی من است

عارفه دهقانی در پایان این مراسم با ابراز خرسندی از اینکه پس از سال‌ها معلم کلاس اول خود را دیده است، گفت: «زلف ظریف» مجموعه شعر آئینی است که در وصف و مدح اهلبیت سروده شده و به ترتیب مناجات خدا، اهلبیت و امامزادگان را شامل می‌شود.

وی افزود: این اشعار متعلق به سه یا چهار سال اخیر است و حاصل حضور در حلقه شعر روشناست که با حضور مرتضی امیری اسفندقه و حاج‌سعید حدادیان تشکیل می‌شود که این جلسات، جلساتی برای تحول شاعرانگی من بود و کمکی که سیمیندخت وحیدی به می‌کرد را هرگز فراموش نمی‌کنم. من هر شب با او تماس می‌گرفتم، شعر می‌خواندم و او نق می‌کر و پس از آنکه وارد دانشگاه شدم، با سعید حدادیان و مرتضی امیری اسفندقه آشنا شدم.

در پایان این مراسم، لوح تقدیر از سوی خانم حسینی معلم کلاس اول عارفه دهقانی به وی اهداء شد.

انتهای پیام/و