در بیانیه معاونت حقوق بشر وزارت دادگستری آمده است: رویکر اسلام به موضوع حقوق بشر رویکردی مبتنی بر فطرت انسانی و حامی فرهنگی واحد است. این نگاه انسان را فراتر از حیوان خودآگاه و ترکیبی مادی میداند و انسان را خداگونه میانگارد.
به گزارش حقوق نیوز به نقل از روابط عمومی وزارت دادگستری متن بیانیه معاونت حقوق بشر و امور بینالملل وزارت دادگستری به مناسبت گرامیداشت روز حقوق بشر اسلامی به شرح زیر است:
بسم الله الرّحمن الرّحیم
فلسفه نامگذاری چهاردهم مرداد به عنوان روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی از آن جهت است که در چنین روزی در سال 1369 (برابر با پنجم اوت 1990 میلادی) اعلامیه حقوق بشر اسلامی در اجلاس وزرای امور خارجه سازمان همکاریهای اسلامی به تصویب رسید.
به واقع از این تاریخ گفتمانهای سهگانه حقوق بشر اسلامی مرحله نوینی از شکوفایی را پیمودند، گفتمان نظری اسلام در حوزه حقوق بشر که قرنها از جانب اندیشمندان مسلمان تبیین گردیده و با جدیت و پیگیری دولتهای اسلامی در سطح بینالمللی وارد گفتمان سیاسی ـ اجرایی نیز شده بود، از این پس با تدوین در قالب سندی بینالمللی، گفتمان قانونی حقوق بشر اسلامی را عرضه میکند
چنین تحولی در سطح بینالمللی در پی آن محقق شد که طیف گستردهای از دولتها از جمله دولتهای اسلامی پذیرش ارزشها و هنجارهای حقوق بشر بینالمللی را که متناسب با اندیشه و فرهنگ غربی تنظیم گردیده و متأثر از رویکردهای پس از عصر خردگرایی بود، برنتافته و در واکنش به حقوق بشر مزبور، هنجارها و ارزشهایی متفاوت را ارائه کردند.
موازینی که اگرچه جهان شمولی حقوق بشر بینالمللی از یک فرهنگ خاص را به چالش میکشید، اما خود جهانشمولی حقوقی را ارائه میداشت که مبتنی بر ارزشهایی دگرگونه بود. اتخاذ چنین رویهای از جانب دولتهای اسلامی در عرصه بینالمللی میسر نبود مگر به برکت وجود یک سلسله ارزشها، هنجارها و مبانی حقوق بشری در آموزههای اسلامی، به این ترتیب رویه دولتهای اسلامی برگرفته از رویکرد متعالی اسلام به انسان و حقوق او بوده و در نتیجه نظریه، رویه را به خود معطوف داشته است.
رویکرد اسلامی به حقوق بشر که چنین تحولی را در سطح بینالمللی مدیریت کرده است، رویکردی مبتنی بر فطرت انسانی و حامی فرهنگی واحد است. این نظرگاه انسانیت را فراتر از حیوان خودآگاه و ترکیبی مادی میداند و انسان را خداگونه میانگارد.
بشر را با ماهیت «و نفخت فیه من روحی» میشناسد و با تصریح به «لقد کرّمنا بنی آدم» در زمانی که دوران جاهلیت حیات بشری در مغرب و مشرق بوده است، حیثیت انسان را از آن حیث که انسان است، مدنظر قرار میدهد و با توسل به آگاهیبخشی پرده از زوایای تاریک جامعه بشری برداشته و افقهای نوینی را میگشاید. این رویکرد نه تنها برتری و کارآمدی خود را در خلال تاریخ اثبات نموده است، بلکه امروزه نیز بیرق معتقدان به خود را برافراشته نگاه داشته است.
به بیان دیگر فرامکانی و فرازمانی بودن ارزشهای حقوق بشری اسلام علاوه بر آن که در رویکرد متعالی اسلام برجسته گردیده، در میدان عملکرد هم گوی سبقت را از رقبا ربوده و روابط داخلی و بینالمللی دولتهای اسلامی از دیروز تا به امروز از آبشخور آن سیراب گردیده است.
حقوق بشر اسلامی با در برداشتن آموزههایی همچون توحید، رقابت و رویارویی با سایر نظامهای حقوق بشری را در درون خود میپرورد. توحید به مثابه یکی از مهمترین مفاد اعلامیه حقوق بشر اسلامی والاترین اصل مرامنامه مسلمانان است؛ اصلی که در نگرش اسلامی از حقوق فطری و متعلق به همه انسانها است. توحید نه متعلق به قوم یا ملتی خاص بلکه حقّی متعلق به انسانیت است. از جمله عناصر فارق این اعلامیه با اعلامیه جهانی حقوق بشر آن است که در اعلامیه اسلامی همانگونه که جسم و جان انسان مشمول حمایت بوده و آدمی واجد حق حیات است، روح و اندیشه وی نیز دارای ارزشی والا و مشمول حمایت است و نمیتواند منزلگاه افکار موهن باشد.
اگر اعلامیه حقوق بشر اسلامی انسان را در مقابل به زنجیر کشیده شدن و سرکوب حمایت نموده و از اسارت اجتماعی و عقیدتی رهایی میبخشد، به سبب اتکاء بر آموزههایی توحیدی است.
با این همه تأکید مکتب اسلام بر حقوق بشر و ارزش و جایگاه انسانیت، امروزه جریانهای تکفیری و تروریسم امنیت بخشهایی از جهان اسلام و ثبات بینالمللی را به مخاطره افکندهاند.
در چنین شرایطی ضرورت همگرایی و همفکری امت اسلامی برای تحقق مفاد اعلامیه حقوق بشر اسلامی ضرورت تامه دارد. معاونت حقوق بشر و امور بینالملل وزارت دادگستری با تبریک و گرامیداشت روز حقوق بشر اسلامی بر این باور است که چنین مکتبی میتواند تضمینگر سعادت بشر و مقوم حقوق بنیادین او باشد و جامعه بینالمللی را فرامیخواند که در آموزههای حقوق بشری این مکتب تدبر نموده و زمینه اصلاح یا تکمیل حقوق بشر بینالمللی را با بهرهگیری از این ظرفیت پویا در قالب گفتمانی سازنده فراهم سازند.
