آلترناتیوها و اثرشان بر انتخاب مجدد روحانی
این نظرات البته با تحلیل چهره‌های دیگر اصلاح‌طلبی مثل محمدرضا تاجیک متفاوت است. او معتقد است که مردم می‌توانند به دلیل شرایط روی‌گردان شوند. تاجيك دراین‌باره به «شرق» گفته: «مسئله مهم این است که آیا در مقابل آلترناتیوي که درحال‌حاضر در جامعه ما وجود دارد، می‌تواند آلترناتیو دیگری مطرح باشد که حتی بتواند جا را تنگ کند؟ اینها همه به این ربط دارد که همین آلترناتیو مسلط، چه نقش و نقاشی در چند ماه آینده خواهد کشید. این به خودشان ربط دارد. باید توجه داشته باشند که خودشان می‌توانند ناقض خودشان باشند. باید مقداری نگاه‌ها را از دوردست‌ها به درون ببرند. یک نوع محاسبه نفس، نقد به خود و درون‌نگری داشته باشند تا در چند ماه آینده بتوانند نقش کارآمدتری از خود ارائه کنند.

در آن صورت به علت فقدان آلترناتیو باز این شانس برای این آقایان وجود دارد که امتداد پیدا کنند، تأکید می‌کنم، به علت «فقدان آلترناتیو». تردیدی ندارم که اگر آلترناتیو مقبولی پیدا می‌شد، شانس را از آنها می‌گرفت. این شانس فعلا وجود دارد و به نظر نمی‌رسد در چند ماه آینده آلترناتیو خیلی جدی از طرف رقیب ارائه شود که بتواند هماوردی کند».تاجیک هم شرایط را به بودن یا نبودن آلترناتیو پیوند داده است. موضوع این است که این آلترناتیو از کدام جریان می‌تواند مطرح شود. رضا خاتمی که نماینده تفکرات مشارکتی در جریان اصلاح‌طلب است معتقد است که همه بر حمایت از حسن روحانی تردیدی ندارند. کارگزارانی‌ها هم که از همان ابتدا همه تخم‌مرغ‌های خود را در سبد حمایت از دولت گذاشته بودند. غلامحسين کرباسچی، دبيركل كارگزاران، چندی پیش به باشگاه خبرنگاران گفته بود: «چنین اعتقادی ندارم که اصلاح‌طلبان قصد قرار‌دادن رقیبی برای روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری ٩٦ را دارند. مجموعه اصلاح‌طلب از عملکرد روحانی راضی هستند.

انتخابات ٩٦ طبق روال معمول دوره‌های گذشته است و اقبال برای کاندیدای دیگری در انتخابات ٩٦ وجود ندارد». تکلیف اعتدال و توسعه هم که مشخص است. تنها طیف باقی‌مانده ائتلاف، همین اصولگرایان معتدل هستند که ازقضا در جریان تحولات درونی مجلس بندبازی‌های زیادی کرده‌اند. معتدل‌ها یا همان حامیان علی لاریجانی بعید است که نقطه جدایی خود را ریاست‌جمهوری ٩٦ بگذارند. با توجه به سابقه دودوره‌ای‌بودن دوره‌های ریاست‌جمهوری در ایران و ناکام‌ماندن رقبای آنها در دور دوم به هر ترتیبی، احتمالا سرآغاز این جدایی می‌تواند خود را در انتخابات شوراهای این دوره و ریاست‌جمهوری بعدی نشان دهد.

امید اصولگرایان استفاده از رانت است
رضا خاتمی در پاسخ به سؤالی با همین مضمون به ایلنا گفت: «فکر می‌کنم اصولگرایان همچنان در نوعی حیرت و گیجی به سر می‌برند چراکه هنوز نتوانسته‌اند پاسخ‌گوی خرابکاری‌های هشت‌ساله در دولت نهم و دهم که مسئولیتش برعهده آنها بوده، باشند. اصولگرایان نگران‌اند که با چه رویی دوباره در برابر ملت ایران قرار بگیرند. آنها می‌دانند مادامی که گذشته خود را نقد نکنند و اشتباه‌های مهلک‌شان که منافع ملی را به خطر انداخت و کشور را در سراشیب سقوط قرار داد، نپذیرند، پایگاهی در میان ملت ندارند».خاتمی گفت: «تمام امید اصولگرایان این است که از رانت‌های دیگر استفاده کنند و وارد میدانی بی‌رقیب شوند که در آن شرایط امکان دارد یک نفر از آنها رئیس‌جمهور شود اما آنها می‌دانند اگر آقای روحانی یا هر نیروی اصلاح‌طلب یا اعتدالگرای دیگری وارد میدان شده و اصلاح‌طلبان از او حمایت کنند، شکست می‌خورند».

تاکتیک‌های تخریب
این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به تلاش گسترده اصولگرایان برای تغییر موازنه قدرت در دو جبهه، یادآور شد: «بخشی از اصولگرایان به دنبال سیاه‌نمایی و تخریب در بخش‌های مختلف هستند و قصد دارند با سنگ‌اندازی در مسیر دولت و چوب لای چرخ دولت گذاشتن، دولت را به زمین بزنند و نگذارند دولت در بخش‌هایی همچون مسائل اقتصادی و برجام که برای مردم حائز اهمیت است، به موفقیت برسد».

او اضافه کرد: «بخش دیگری از اصولگرایان نیز كه در جریان‌سازی سیاسی و رسانه‌ای مسئولیت دارند، سعی می‌کنند در بحث ورود آقای روحانی به عرصه انتخابات تردید ایجاد کنند یا درخصوص حمایت اصلاح‌طلبان از نامزدی به‌غیر از روحانی، شایعه‌پراکنی کنند».خاتمی گفت: «تنها امید اصولگرایان این است که به هر شیوه‌ای مانع از حضور روحانی در عرصه انتخابات شوند و سایر رقبا و گزینه‌ها را با رانت‌هایی که در اختیار دارند، از میدان به در کنند. اگر انتخابات سال ۹۶ یک میدان بی‌رقیب باشد، احتمال دارد اصولگرایان در این میدان بی‌رقیب پیروز باشند اما اگر حتی رقابتی حداقلی وجود داشته باشد، امکان ندارد که اصولگرایان، با سابقه‌ای که دارند، پیروز شوند».

به‌هرروی تا انتخابات ریاست‌جمهوری زمان زیادی باقی نمانده است و تا به اینجا به نظر می‌رسد ائتلاف فراگیر (مجموعه‌ گروه‌هایی که حتی در یک ائتلاف تاکتیکی و نه استراتژیکی برای انتخابات مجلس هم‌زبان شدند) برای انتخابات مجدد روحانی یک صدا بشوند. دراین‌میان فقط گروه‌های تندرو اصولگرا باقی می‌مانند و آنها که حیاتشان به جریان‌های پوپولیستی وابسته است، ممکن است رقیبی برای روحانی باشند؛ رقیبی که به گفته تاجیک باید برای آن تمهیدی اندیشید./شرق